Diepenbrock, Caelestis urbs Jerusalem                                                                                                      programma toelichting Daan Admiraal 25-5-01

De hemelse stad Jerusalem (Caelestis Urbs Jerusalem) die Diepenbrock met stralende drieklanken oproept is een metafoor voor de kerk, die is opgebouwd uit levende stenen. De kerk is tevens de bruid en als allerschoonste koningin door een huwelijk verbonden met koning Christus.
Het thema van het nieuwe Jerusalem is afkomstig uit de bijbel, vooral uit Openbaring 21, 2-3:
En ik zag de heilige stad, het nieuwe Jerusalem, van God uit de hemel neerdalen, gereed als een bruid die zich voor haar man heeft getooid. Toen hoorde ik een machtige stem die riep van de troon:’Zie hier Gods woning onder de mensen!’ In het OT wordt het verbond van Jahwe met zijn volk al voorgesteld als een huwelijk.
Het beeld van de levende stenen is afkomstig uit 1Petrus 2, 5:
Laat ook uzelf als levende stenen voegen in de bouw van de geestelijke tempel.
De tekst is afkomstig uit een oude hymne, die misschien al in de vijfde of zesde eeuw werd gezongen. Het lied werd gebruikt bij de inwijding van een nieuw kerkgebouw. De oorspronkelijke titel Urbs Jerusalem beata werd in de Renaissance gewijzigd in Caelestis Urbs Jerusalem, en in 1968 weer door het Vaticaan in ere hersteld.
bron: Compendium van het Liedboek, 260.

 

I.
Caelestis Urbs Jerusalem
Beata pacis visio,
Quae celsa de viventibus
Saxis ad astra tolleris,
Sponsaeque ritu cingeris
Mille angelorum millibus.
 
Hemelse stad Jeruzalem,
heerlijk visioen van vrede,
gij die bestaat uit levende stenen
en tot de sterren in de hoge wordt verheven,
en die als een bruid wordt omringd
door miljoenen engelen.
II.
O sorte nupta prospera,
Dotata Patris gloria,
Respersa sponsi gratia,
Regina formosissima,
Christo jugata principi,
Caeli corusca civitas.
 
O gij, getrouwd door zegenrijke beschikking,
begiftigd met de glorie van de Vader,
gezegend met de schoonheid van de bruidegom,
allerschoonste koningin,
door huwelijk verbonden met koning Christus,
schitterende hemelstad.
III.
Hic margaritis emicant
Patentque cunctis ostia:
Virtute namque praevia
Mortalis illuc ducitur,
Amore Christi percitus,
Quisquis tormenta sustulit.
 
Hier stralen de poorten van edelstenen
en staan open voor allen;
want daarheen wordt de sterveling gebracht
dankzij zijn opvallende vroomheid,
gedreven door de liefde voor Christus,
al wie de martelingen heeft doorstaan.
IV.
Scalpri salubris ictibus,
Et tunsione plurima,
Fabri polita malleo,
Hanc saxa molem construunt,
Aptisque juncta nexibus
Locantur in fastigio.
 
Bewerkt door de stoten van de heilzame beitel,
en door ontelbare slagen,
door de hamer van de timmerman,
vormen de stenen samen dit gebouw,
en samengevoegd met passende verbindingen
krijgen zij hun plaats in de gevel.
V.
Decus Parenti debitum
Sit in aeternum Altissimo,
Natoque Patris Unico,
Et inclyto Paraclito,
Cui laus, potestas, gloria,
Sit per aeterna saecula.
 
De verschuldigde eer zij voor de Vader,
de Allerhoogste tot in eeuwigheid
en voor de enige Zoon van de Vader,
en voor de doorluchtige Trooster,
aan wie de lof, de macht en de heerlijkheid
ten deel mogen vallen tot in alle eeuwigheid.


 

I.
Caelestis Urbs Jerusalem
Beata pacis visio,
Quae celsa de viventibus
Saxis ad astra tolleris,
Sponsaeque ritu cingeris
Mille angelorum millibus.
 
II.
O sorte nupta prospera,
Dotata Patris gloria,
Respersa sponsi gratia,
Regina formosissima,
Christo jugata principi,
Caeli corusca civitas.
 
III.
Hic margaritis emicant
 
Patentque cunctis ostia:
Virtute namque praevia
Mortalis illuc ducitur,
Amore Christi percitus,
Quisquis tormenta sustulit.
 
IV.
Scalpri salubris ictibus,
 
Et tunsione plurima,
Fabri polita malleo,
 
Hanc saxa molem construunt,
Aptisque juncta nexibus
Locantur in fastigio.
 
V.
Decus Parenti debitum
Sit in aeternum Altissimo,
Natoque Patris Unico,
Et inclyto Paraclito,
Cui laus, potestas, gloria,
Sit per aeterna saecula.
 
 
 
visio-aanzien, verschijning
celsa-verheven; saxum-steen,rots; viventibus saxis-uit levende stenen; tollo-optrekken (gebouw)
sponsa-bruid; cingo-omgorden,omgeven,omringen
pl.milia-duizendtal; mille millibus-miljoen
 
 
 
dotata-begiftigd
respergo/spersum-besprenkeld
 
jugata-verbonden
coruscus-schitterdend
 
 
margarita-parel; emico-plotseling tevoorschijn komen;uitblinken
pateo-openstaan; ostium-poort, deur
nam-want; praevius-voorafgaande?
 
percitus-in beweging gebracht, gedreven
sustulo=sustollo?-ondergaan, doostaan
 
scalprum-beitel; salubris-heilzaam
ictus-slag,stoot, steek
tunsio-slag; plurimum/multus-ontelbaar, veel, sterk
faber-handwerksman; politus-smaakvol, fijn; malleus-hamer, moker.
moles-bouwwerk
aptus-passend; junctus- samengevoegd;nexus-verband
locare-plaatsen; fastigium-dak, gevelspits
 
 
 
decus-roem,eer,deugd; debitum-verplichting
 
 
=inclitus/inclutus-beroemd; =paracletus-trooster