Roel van Oosten, Mare liberum (2009)                                                              Daan Admiraal, 2013.
Voor sopraan, bas, koor en orkest op Latijnse teksten van Hugo de Groot (1583-1645)
en Engelse teksten van Wilfred Owen  (1893-1918), John McCrae (1872-1918) en Walt Whitman (1819-1892).
 
Mare Liberum (2009) is een groots werk voor 2 vocale solisten, koor en orkest van de Nederlandse componist Roel van Oosten (1958).
Het werd geschreven op instigatie van het Haags Toonkunstkoor. Voor in de partituur staat:
'Mare Liberum by Roel van Oosten was written at the special request of The Hague Toonkunst Choir.'
 
Aanleiding tot de opdracht was het feit dat het in 2009 400 jaar geleden zou zijn dat Hugo de Groot met zijn boek Mare Liberum de grondslag legde voor het zeerecht en het volkenrecht. Voor de gemeente Den Haag, één van de sponsors van de compositie, was dit aanleiding een festival aan deze herdenking te wijden. Het concert op 11 december 2009 was het culturele hoogtepunt en de officiële afsluiting van het festival.
 
11 december 2009, Anton Philips Zaal, Den Haag
Roel van Oosten, Mare Liberum (2009), première.
Estefania Maria Perdomo Pogales, sopraan; Frans Fiselier, bas.
Haags Toonkunstkoor, Residentie Orkest, Daan Admiraal. 
 
De première in 2009 was een groot succes. De jaren daarna volgden een aantal andere uitvoeringen in Duitsland en Nederland. Najaar 2013 zal een cd-opname van Mare Liberum worden gemaakt met Het Haagse Toonkunstkoor, het VU-Orkest en de twee solisten die ook de wereld-première zongen.
 
English synopsis.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Scoring: 2(+picc).2(+ca).2.3(3=cbn) - 4231 harp piano
timpani; 2 percussion players. Percussion instruments:
marimba, 7 tubular bells, 6 plate bells, 1 thai gong, 2 woodblocks, maracas, 1 bongo, 2 congas, side drum, bass drum, tam-tam, suspended cymbal, cymbals.
 
 
Mare Liberum is uitgegeven bij Ascolta Music Publishing
P.O. Box 162 - 3990 DD Houten - The Netherlands
030-6374237 info@ascolta.nl
Meer info: http://www.haagstoonkunstkoor.nl/
 
Het libretto van dit nieuwe werk bestaat niet alleen uit passages uit Mare Liberum. De samenstellers hebben - en dat is een procedé dat ook werd gevolgd in het War Requiem van Benjamin Britten - ook geput uit gedichten uit de Amerikaanse Burgeroorlog en de Eerste Wereldoorlog, waaronder John McCraes beroemde In Flanders Fields, dat de inspratie vormde voor de klaproos als symbool voor de slachtoffers uit de loopgraven van die oorlog. Zo word de tekst in het Latijn, in wezen een dode taal, over het zeerecht gecombineerd met teksten in het Engels over de 20e eeuwse actualiteit van de verschrikkingen van de oorlog.
Van Oosten heeft uit dit soms barre materiaal een emotioneel geladen werk samengesteld met afwisselend ijle en theatrale passages. De finale van Mare Liberum is een prachtig koraal over welvaart die in vrede tot bloei komt.

Hieronder de complete teksten - de Latijnse teksten van Hugo de groot met een Nederlandse vertaling.
 

 
   
 
 
I.    NATURALI  IURE COMMUNIA  
Naturali iure communia sunt omnium haec :
Aer, aqua profluens et mare
Quae publica Iurisgentium in Legibus vocantur.
(Mare liberum, Caput V, 20)
(GEMEENSCHAPPELIJK VOLGENS HET NATUURRECHT)
Deze zaken zijn gemeenschappelijk van allen, op grond van het natuurrecht:
Lucht, stromend water en de zee
Die in de wetten de publieke goederen van het volkenrecht worden genoemd
 
Mare igitur proprium omnino alicuius fieri non potest,
Quia natura commune hoc esse non permittit, sed iubet.
(Mare Liberum Caput V, 21)
De zee kan derhalve helemaal niet eigendom van iemand worden
Omdat zijn aard niet toestaat dat hij gemeenschappelijk is, maar het beveelt.
 
Infinitum scilicet ita, ut possideri non queat,
et omnium usibus accommodatum
(Mare Liberum, Caput V, 20)
Natuurlijk zo eindig, dat het niet in eigendom gehouden kan worden
en beschikbaar voor gebruik van allen is
 
Deus enim res omnes non huic aut illi dederat,
sed humano generi, atque eo modo
plures in solidum eiusdem rei domini esse non prohibebantur
(Mare Liberum, Caput V, 20)
God had alles immers niet gegeven aan deze of gene
Maar aan de mensheid, en op die manier
Werden allen in het geheel niet verhinderd eigenaren te zijn van dezelfde zaak.
 
Naturali iure communia sunt omnium haec:
Aer, aqua profluens et mare
Quae publica Iurisgentium in Legibus vocantur.
Deze zaken zijn gemeenschappelijk van allen, op grond van het natuurrecht:
Lucht, stromend water en de zee
Die in de wetten de publieke goederen van het volkenrecht worden genoemd
II. TRES CAUSAE IUSTAE DRIE GERECHTVAARDIGDE REDENEN
Plerique bellorum tres statuunt causas iustas,
defensionem, recuperationem rerum et punitionem.
(De Iure belli ac Pacis, II,I,II)
De meesten stellen drie gerechtvaardigde oorzaken van oorlogen vast :
Verdediging, om zaken terug te krijgen en als straf.
 
Iam ira oppressis armorum libidinem suggerens documento erat,
nullam esse tam firmam concordiam, quam quae privatae vinculo continetur.
Gens illa, quae cives flammari, occidi rectores, eripi leges, religionem, rempublicam,
viderat pene immota, tum primum consensit priora ulcisci, imminentia arcere.
Annales et Historiae de Rebus Belgicis (boek II, over 1570)
De toorn die de onderdrukten de lust van wapenen ingaf strekte tot bewijs,
dat er een niet zo’n vaste eendracht is als die op de band van eigenbelang berust.
Dat bijna onbewogen volk, dat had gezien dat burgers verbrand werden, bestuurders gedood
werden, heeft toen voor het eerst samengespannen om het vorige te wreken en de nog boven het hoofd hangende punten te verhinderen.
Ita contra fraudem imperantium, qui obtentu publici boni conventiones non metuunt rescindere,
illud quoque proprium pacisci solent, ut, principe leges violante,
ipsi fidei et obsequii vinculo liberentur, donec demantur injuriae.
(Annales et Historiae de Rebus Belgicis (boek II, over 1568)
Zo plegen zij dit persoonlijk(e) af te spreken tegen het bedrog van de heersers, die niet vrezen om goede openbare verdragen te verbreken, dat zij, wanneer de vorst de wetten schendt, zelf bevrijd worden van de band van trouw en volgzaamheid,
tot eindelijk ongerechtigheden weggenomen worden.
 
III. PAX RUPTA
VERBROKEN VREDE
a. Subditis vis armata
Rursum pax rupta censeri debet
non modo si toti corpori civitatis
sed et si subditis vis armata inferatur
(De iure Belli ac Pacis, III, XX, XXXII)
 
Een vrede moet op zijn beurt als verbroken beschouwd worden
Niet alleen als aan het gehele lichaam van de burgerij
Maar ook als aan onderdanen gewapend geweld aangedaan wordt
 
b. Dulce Et Decorum Est  
Gas ! Gas ! Quick, boys ! – An ecstasy of fumbling,
Fitting the clumsy helmets just in time;
But someone still was yelling out and stumbling,
And flound’ring like a man in fire or lime...
Dim, through the misty panes and thick green light,
As under a green sea, I saw him drowning.

In all my dreams, before my helpless sight,
He plunges at me, guttering, choking, drowning.
 
My friend, you would not tell with such high zest
To children ardent for some desperate glory,
The old lie: Dulce et decorum est
Pro patria mori.
(Wilfred Owen (1893-1918, geschreven 1917/18)
 
c. In Flanders Fields
In Flanders fields the poppies blow
 Between the crosses, row on row
That mark our place; and in the sky
 The larks, still bravely singing, fly
Scarce heard amid the guns below.
 
We are the Dead. Short days ago
We lived, felt dawn, saw sunset glow,
Loved and were loved, and now we lie
In Flanders fields.
(John McCrae, 1872-1918) (geschreven 1915)
 
d. Innocentes - koor
Maximi autem momenti est bellum,
ut ex quo mala plurima etiam in innocentes sequi soleant.
Ideo inter sententias alternantes vergendum ad pacem.
(De Iure Belli ac Pacis, II,XXIII,VI)
d. Onschuldigen
Oorlog is echter van het grootste gewicht
Omdat daardoor de meeste slechte dingen juist onschuldigen plegen te treffen.
Derhalve moet in geval van weifelende gedachten voor de vrede gekozen worden.
 
e. O CAPTAIN! My Captain! - koor
O CAPTAIN! My Captain! Our fearful trip is done;
The ship has weather’d every rack, the prize we sought is won;
The port is near, the bells I hear, the people all exulting,
While follow eyes the steady keel, the vessel grim and daring:
But O heart! heart! heart!
O the bleeding drops of red,
Where on the deck my Captain lies,
Fallen cold and dead.
My Captain does not answer, his lips are pale and still;
My father does not feel my arm, he has no pulse nor will;
The ship is anchor’d safe and sound, its voyage closed and done;
From fearful trip, the victor ship, comes in with object won;
Exult, O shores, and ring, O bells!
But I, with mournful tread,
Walk the deck my Captain lies,
Fallen cold and dead.
(Walt Whitman 1819-1892) uit: Leaves of Grass, 1900
 
Ibi satur quiete, gaudii plenus,
Quaesita quondam discis, et vides, quanta
Involvat homines inscientiae nubes ;
Quam nil fit illud, quod vocamus hic scire
Quo nos superbi tollimus caput caelo,
Calcamus alios, invicemque calcamur.
Hinc tanta bella saeviunt magistrorum,
Hinc odia plebis : interim fugit longe,
Nec se videndam dimicantibus praebet
Amica sanctae sancta Veritas Pacis.
(
In  mortem Jacobi Arminii (ca. 1609)
Aldaar rustig verzadigd, vol van vreugde,
Leer je eindelijk wat nodig is, en je ziet, hoe
De wolk van onkunde de mensen bedekt;
Hoezeer het niets is wat wij hier zeggen te weten.
Hoe wij hoogmoedig het hoofd voor de hemel wegdraaien,
Wij trappen op anderen, en op onze beurt worden wij vertrapt.
Hier woeden vele oorlogen van leiders,
Hier zie je de haat van het volk: onderwijl vlucht zij ver,
En zij toont zich niet zoals zij gezien moet worden door hen die het zwaard trekken,
De vriendin, de heilige Waarheid van de heilige Vrede.
 
  IV. FIDELITER ET SINE INIURIA IN PACE
(DOOR TROUW EN ZONDER ONRECHT IN VREDE)
Suscipienda bella sunt ob eam causam,
ut sine iniuria in pace vivatur
Uit : Mare Liberum, Caput XIII, 63
Oorlogen moeten ondernomen worden om een zodanige reden
Dat er zonder onrecht in vrede geleefd wordt
 
Pax autem facta qualibuscumque legibus,
servanda omnino ob eam quam diximus fidei sanctimoniam.
Uit :  De Iure Belli ac Pacis, III, XXV, VII
De vrede echter, opgemaakt op grond van welke wetten dan ook,
moet geheel en al gehandhaafd worden wegens hetgeen wij de heiligheid van
de trouw hebben genoemd.
Fide enim non tantum respublica quaelibet continetur
sed et maior illa gentium societas.
Door trouw immers wordt niet alleen iedere mogelijke staat verbonden, maar ook die grotere gemeenschap van volkeren.
V.   PACE VIGET FORTUNA FAVENS
(BLOEIENDE WELVAART DOOR VREDE)
a. Ad  Pacem - sopraan en koor
Illos vincere da benigna, bello
Qui belli sibi quaesiere finem ;
Illos da Dea pessimi perire,
Qui per foedera quaesiere bellum.
Ad  Pacem (1608)
 
Bied aan dat zij het milde overwinnen, die in een oorlog
een einde van de oorlog nastreefden.
Godin, veroorzaak dat zij nietswaardig ten onder gaan,
Die door middel van verdragen de oorlog trachtten op te sporen.
b. Pace viget
Pace viget
Fortuna favens,
Terraque marique.
Iam blandiuntur omnia.
Pace Viget (gedicht bij allegorische voorstelling)
Door de vrede is het
genadige geluk in volle bloei,
En op het land en op de zee.
En dan behaagt alles.